در نيمهء ماه رجب مهتدى خلع شد و در سال 256 دوازده شب باقى مانده از ماه رجب از دنيا برفت . مدت خلافتش يازده ماه بود و مدت عمرش سى و هشت سال . المعتمد على الله احمد پسر المتوكّل على الله چون مهتدى را دستگير كردند و به زندان فرستادند ، ابو العباس احمد پسر متوكل را از زندان بياوردند . او در جوسق محبوس بود . تركان و ديگران با او بيعت كردند و به المعتمد على الله ملقب شد . مهتدى در روز دوم بيعت با معتمد بمرد . معتمد در سال 261 پسر خود جعفر را وليعهد خود گردانيد و او را المفوّض الى الله لقب داد . و برادر او ابو احمد را بعد از جعفر ولايت‌عهدى داد و به الموفّق باللّه ملقبش كرد . در سال 264 عبد الله بن رشيد بن كاووس با چهار هزار سوار وارد سرزمين روم شد و كشتار و تاراج كرد . چون از بدندون بيرون آمد سردار سپاه سلوقيه و سردار سپاه خَرْشَنه با ياران خود بيرون آمدند و مسلمانان را در ميان گرفتند . مسلمانان از اسبهاى خود پياده شدند و اسبها را پى بريدند و به نبرد پرداختند . از آن جمع جز پانصد تن همه كشته شدند . اين گروه چونان تن واحدى بر دشمن حمله آوردند و توانستند به مركب دست يابند و جان خود برهانند . روميان هر چه توانستند از ايشان كشتند و عبد الله بن رشيد را اسير كردند و نزد پادشاه روم بردند . در سال 265 ميان معتمد و احمد بن طولون اختلافى پديد آمد . ابن طولون لشكر بر سرِ سيما [ الطويل ] والى حلب برد و ديگر مراكز را بگرفت تا سيما را در انطاكيه به محاصره انداخت و بكشت . سپس به حلب راند و آنجا را در تصرف آورد . آنگاه دمشق و حمص و حماة و قِنّسرين را تا رقّه بگرفت . معتمد فرمان داد احمد بن طولون را در بغداد و ديگر شهرهاى عراق لعنت كنند . ابن طولون نيز فرمان لعن معتمد را در همهء مناطق خود در مصر و ديگر جايها صادر كرد . در ماه ذو القعدهء سال 270 احمد بن طولون بمرد . از او هفده پسر و هفده دختر بر جاى ماند . يكى از پسران او خُمارويه است . همچنين اموال و بردگان بسيار بر جاى گذاشت . احمد بن طولون مردى بخشنده بود و در اداى صدقات و خيرات تقصير نمىورزيد . پس از